Đồng hồ cơ chạy nhanh, chạy chậm? 7 bước chỉnh lại đúng giờ tại nhà
Đồng hồ cơ chạy nhanh, chạy chậm bao nhiêu là bình thường? Nguyên nhân do hết cót, nhiễm từ, dầu khô hay va đập, và 7 bước chỉnh đồng hồ cơ chạy đúng giờ bạn có thể tự làm tại nhà.
Đồng hồ cơ chạy nhanh hoặc chậm vài giây mỗi ngày là chuyện bình thường, vì bộ máy hoạt động hoàn toàn bằng bánh răng, lò xo và dây cót. Nhưng nếu mỗi ngày đồng hồ lệch vài phút, hoặc bỗng nhiên chạy sai hơn hẳn trước đây, bạn cần tìm nguyên nhân và xử lý sớm. Bài viết dưới đây giúp bạn biết sai số bao nhiêu là bình thường, vì sao đồng hồ cơ chạy nhanh hay chậm, và 7 bước chỉnh đồng hồ cơ chạy đúng giờ mà bạn có thể tự làm tại nhà.
Đồng hồ cơ sai số bao nhiêu là bình thường?
Khác với đồng hồ pin (quartz) dùng dao động của tinh thể thạch anh, đồng hồ cơ chạy nhờ bánh lắc dao động qua lại. Chuyển động này chịu ảnh hưởng của lực dây cót, nhiệt độ, tư thế đặt và va chạm, nên đồng hồ cơ luôn có sai số nhất định. Mức sai số tham khảo:
| Loại đồng hồ cơ | Sai số tham khảo mỗi ngày |
|---|---|
| Đạt chứng nhận Chronometer (COSC) | Từ -4 đến +6 giây |
| Máy cơ Thụy Sỹ phổ thông | Khoảng ±10 đến ±20 giây |
| Máy cơ Nhật Bản phổ thông | Khoảng -20 đến +40 giây |
| Cần mang đi kiểm tra | Lệch trên 1 phút/ngày, hoặc sai số tăng đột ngột |
Như vậy, một chiếc đồng hồ cơ phổ thông lệch khoảng nửa phút mỗi ngày vẫn nằm trong tiêu chuẩn của nhà sản xuất. Bạn có thể tìm hiểu thêm cách đánh giá trong bài làm sao để xác định mức độ chính xác của đồng hồ cơ.
Vì sao đồng hồ cơ chạy nhanh hoặc chạy chậm?
Nguyên nhân khiến đồng hồ cơ chạy chậm
- Cót yếu hoặc sắp hết cót: khi dây cót gần cạn, lực truyền xuống bánh lắc yếu đi, đồng hồ chạy chậm dần rồi dừng. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, nhất là với người ít vận động hoặc không đeo đồng hồ thường xuyên.
- Dầu bôi trơn khô hoặc bẩn: sau vài năm, dầu trong máy bị khô, bụi bẩn tích tụ làm tăng ma sát, khiến đồng hồ chạy chậm và yếu cót.
- Nhiệt độ quá lạnh: nhiệt độ thấp ảnh hưởng đến dây tóc và dầu bôi trơn, đồng hồ có thể chạy chậm hơn bình thường.
Nguyên nhân khiến đồng hồ cơ chạy nhanh
- Nhiễm từ: khi đặt gần loa, laptop, điện thoại, nam châm túi xách, các vòng dây tóc có thể bị từ hóa và dính vào nhau, làm đồng hồ chạy nhanh bất thường, có khi vài phút mỗi ngày. Xem thêm: đồng hồ của bạn có bị nhiễm từ không.
- Va đập mạnh: rơi rớt, chơi thể thao mạnh có thể làm lệch dây tóc hoặc bánh lắc.
- Tư thế đặt đồng hồ: cùng một chiếc đồng hồ, đặt mặt ngửa, mặt úp hay đứng núm có thể chạy nhanh, chậm khác nhau vài giây mỗi ngày.
7 bước chỉnh đồng hồ cơ chạy nhanh, chạy chậm về đúng giờ
Bước 1: Đo sai số thực tế trong 3 – 7 ngày
Đừng vội kết luận đồng hồ hỏng chỉ sau một ngày. Hãy chỉnh đồng hồ khớp với giờ chuẩn (giờ trên điện thoại hoặc trang time.is), sau đó mỗi ngày so lại vào cùng một khung giờ và ghi chép sai số. Sau 3 – 7 ngày, bạn sẽ biết trung bình đồng hồ nhanh hay chậm bao nhiêu giây mỗi ngày, và sai số đó có ổn định hay không.
Mẹo: ghi lại cả thói quen trong ngày như có đeo đồng hồ không, tối đặt đồng hồ ở tư thế nào. Thông tin này rất có ích ở bước 4.
Bước 2: Lên cót đầy đủ
Rất nhiều trường hợp đồng hồ "chạy chậm" thực ra chỉ là thiếu cót. Đồng hồ cơ tự động (automatic) lên cót nhờ chuyển động cổ tay, nên nếu bạn ngồi nhiều, ít vận động hoặc chỉ đeo vài giờ mỗi ngày, cót sẽ không đủ.
- Đồng hồ có núm lên dây tay: vặn núm theo chiều kim đồng hồ khoảng 20 – 40 vòng trước khi đeo.
- Đồng hồ cót tay: vặn đến khi cảm thấy núm hơi căng thì dừng, không cố vặn thêm.
- Đồng hồ automatic không lên dây tay được: đeo liên tục 8 – 10 tiếng, hoặc lắc nhẹ theo vòng tròn để rotor quay.
Xem hướng dẫn chi tiết: cách chỉnh dây cót đồng hồ automatic và đồng hồ automatic có cần lên dây cót không.
Bước 3: Kiểm tra đồng hồ có bị nhiễm từ không
Nếu đồng hồ đột nhiên chạy nhanh hơn hẳn trước đây, nghi vấn đầu tiên là nhiễm từ. Cách kiểm tra đơn giản: mở ứng dụng la bàn trên điện thoại hoặc dùng một chiếc la bàn, đưa đồng hồ lại gần. Nếu kim la bàn bị lệch khi đồng hồ di chuyển xung quanh, đồng hồ có thể đã bị nhiễm từ.
Đồng hồ nhiễm từ cần được khử từ bằng máy chuyên dụng, chỉ mất vài phút và không cần mở máy. Bạn nên mang đồng hồ đến cửa hàng hoặc trung tâm bảo hành để thợ kiểm tra.
Bước 4: Tận dụng tư thế đặt đồng hồ qua đêm
Đây là mẹo nhỏ được nhiều người chơi đồng hồ cơ áp dụng. Vì mỗi tư thế đặt cho sai số khác nhau, bạn có thể dùng tư thế ban đêm để "bù" sai số ban ngày:
- Đêm thứ nhất đặt đồng hồ mặt ngửa, sáng hôm sau ghi sai số.
- Đêm thứ hai đặt đứng, núm hướng lên, ghi sai số.
- Đêm thứ ba đặt đứng, núm hướng xuống, ghi sai số.
Nếu ban ngày đồng hồ chạy nhanh, buổi tối hãy đặt ở tư thế khiến nó chạy chậm nhất, và ngược lại. Kết quả mỗi chiếc đồng hồ sẽ khác nhau, nên bạn cần tự thử với đồng hồ của mình.
Bước 5: Chỉnh lại giờ đúng cách
Sau khi đã biết sai số, hãy chỉnh lại giờ cho đúng:
- Kéo núm ra nấc chỉnh giờ (thường là nấc ngoài cùng). Nhiều đồng hồ sẽ dừng kim giây ở nấc này (tính năng hacking), giúp bạn chỉnh chính xác đến từng giây.
- Vặn kim vượt quá giờ đúng vài phút rồi lùi lại, hoặc lùi quá rồi vặn tiến lên, để kim khớp chặt với bánh răng, tránh độ rơ.
- Không chỉnh ngày trong khoảng 21h – 3h, vì lúc này bánh răng lịch đang ăn khớp để chuyển ngày, chỉnh vào thời điểm này dễ làm hỏng cơ cấu lịch. Xem thêm: cách khắc phục đồng hồ cơ nhảy sai ngày.
Hướng dẫn chi tiết cho từng loại núm: hướng dẫn cách chỉnh ngày giờ đồng hồ đúng cách.
Bước 6: Nhờ thợ tinh chỉnh sai số bằng máy đo
Nếu đã lên cót đủ, không nhiễm từ mà đồng hồ vẫn lệch nhiều, cần tinh chỉnh bộ điều chỉnh (regulator) ở bánh lắc. Thợ sẽ mở nắp lưng, dùng máy đo sai số (timegrapher) để đo chính xác từng giây, biên độ dao động, rồi xoay nhẹ cần chỉnh để đồng hồ chạy nhanh hoặc chậm lại.
Bánh lắc là bộ phận quyết định đồng hồ cơ chạy nhanh hay chậm. Với các mẫu mặt số lộ máy như Aries Gold AG-G9005A G-BK, bạn có thể nhìn thấy bánh lắc dao động ngay trên mặt đồng hồ.
Lưu ý quan trọng: bạn không nên tự mở nắp đồng hồ để chỉnh. Việc này dễ làm bụi, ẩm lọt vào máy, làm hỏng gioăng chống nước, xước nắp, và có thể khiến đồng hồ mất bảo hành.
Bước 7: Bảo dưỡng định kỳ 3 – 5 năm
Nếu đồng hồ đã dùng nhiều năm, chạy chậm dần và nhanh hết cót, khả năng cao là dầu đã khô. Lúc này chỉnh sai số không còn tác dụng lâu dài; đồng hồ cần được bảo dưỡng (lau dầu): tháo rời bộ máy, làm sạch, tra dầu mới và chỉnh lại sai số. Đồng hồ cơ nên được bảo dưỡng định kỳ khoảng 3 – 5 năm một lần, tùy tần suất sử dụng. Tìm hiểu thêm về dịch vụ sửa chữa và bảo dưỡng đồng hồ.
Những sai lầm cần tránh khi đồng hồ cơ chạy sai giờ
- Tự mở nắp lưng, dùng tua vít chỉnh cần chỉnh sai số khi không có dụng cụ và kinh nghiệm.
- Để đồng hồ cạnh loa, laptop, máy tính bảng, nắp từ của ốp điện thoại hay túi xách khóa nam châm.
- Chỉnh ngày vào khoảng 21h – 3h.
- Lắc đồng hồ quá mạnh để lên cót, hoặc cố vặn thêm khi núm của đồng hồ cót tay đã căng.
- Kéo núm, vặn núm khi tay ướt hoặc dưới nước, khiến nước lọt vào máy.
Cách giữ đồng hồ cơ luôn chạy ổn định
- Đeo đồng hồ thường xuyên, hoặc lên dây cót đều đặn nếu ít đeo.
- Dùng hộp xoay đồng hồ nếu bạn có nhiều đồng hồ automatic và không đeo hằng ngày.
- Tránh xa nguồn từ trường mạnh, tránh va đập và môi trường quá nóng, quá lạnh.
- Bảo dưỡng định kỳ, kiểm tra gioăng chống nước khi thay dây hoặc khi đồng hồ có dấu hiệu bất thường.
Nếu bạn đang phân vân giữa đồng hồ cơ và đồng hồ pin, bài ưu nhược điểm của đồng hồ quartz, automatic, eco-drive sẽ giúp bạn chọn đúng loại phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
1. Đồng hồ cơ chạy nhanh 1 phút mỗi ngày có sao không?
Mức lệch 1 phút/ngày cao hơn tiêu chuẩn của hầu hết máy cơ phổ thông. Bạn nên kiểm tra nhiễm từ trước, nếu không phải thì mang đồng hồ đi tinh chỉnh bằng máy đo sai số.
2. Đồng hồ cơ chạy chậm có phải do hết cót không?
Thường là vậy. Hãy lên cót đầy đủ rồi theo dõi lại 2 – 3 ngày. Nếu đồng hồ vẫn chậm dù đủ cót, có thể máy cần bảo dưỡng hoặc tinh chỉnh.
3. Có tự chỉnh sai số đồng hồ cơ tại nhà được không?
Bạn có thể tự làm các bước đo sai số, lên cót, đặt tư thế qua đêm và chỉnh giờ. Riêng việc tinh chỉnh bộ máy cần mở nắp và có máy đo chuyên dụng, nên để thợ có kinh nghiệm thực hiện.
4. Bao lâu nên bảo dưỡng đồng hồ cơ một lần?
Khoảng 3 – 5 năm một lần, hoặc sớm hơn nếu đồng hồ chạy sai nhiều, nhanh hết cót, núm vặn nặng hoặc bị vào nước.
5. Đồng hồ cơ bị nhiễm từ có hỏng không?
Nhiễm từ thường không làm hỏng máy, chỉ khiến đồng hồ chạy sai. Sau khi khử từ, đồng hồ sẽ chạy lại bình thường.
6. Đồng hồ cơ có cần lên dây cót mỗi ngày không?
Đồng hồ cót tay cần lên dây mỗi ngày. Đồng hồ automatic tự lên cót khi đeo, nhưng nếu ít vận động hoặc tháo ra lâu, bạn nên lên cót bổ sung. Tham khảo thêm bài cách lên dây cót đồng hồ cơ và khắc phục sai số.
Lời kết
Đồng hồ cơ chạy nhanh hay chậm vài giây mỗi ngày là đặc tính bình thường của bộ máy cơ khí. Với 7 bước trên: đo sai số, lên cót đủ, kiểm tra nhiễm từ, tận dụng tư thế đặt, chỉnh giờ đúng cách, nhờ thợ tinh chỉnh khi cần và bảo dưỡng định kỳ, chiếc đồng hồ của bạn sẽ luôn chạy ổn định và bền lâu. Nếu cần kiểm tra, khử từ hay bảo dưỡng, bạn có thể mang đồng hồ đến hệ thống cửa hàng Đăng Quang Watch gần nhất. Còn nếu đang tìm một chiếc đồng hồ cơ mới, hãy tham khảo các mẫu đồng hồ cơ automatic chính hãng tại Đăng Quang Watch.